Noblista ze Wschodu. „W lodach Prowansji” R. Lis

Rosyjscy pisarze to niewątpliwie specyficzna kategoria artystów. Ich życiowe losy bywają często równie pochłaniające, co ich twórczość. Opis konfrontacji literackiego geniuszu z rzeczywistością może wzbudzać u czytelników skrajne emocje, stąd biografowie, którzy podejmują się takiego zadania, stoją przed nie lada wyzwaniem. A jednak Renata Lis zdecydowała się je podjąć i swoją najnowszą książkę poświęciła jednemu z rosyjskich geniuszy: autorowi, który wbrew wielu przeciwnościom losu, a także wbrew woli wielu ludzi, jako jedyny rosyjski twórca zdobył literackiego Nobla. Mowa oczywiście o pisarzu-emigrancie Iwanie Buninie. 

W poszukiwaniu retrospekcji

wlodachprowansji_oklTrzeba przyznać, że autorka doskonale przygotowała się do zadania. „W lodach Prowansji” to nie tylko biografia, ale również bogate źródło rozważań nad kwestiami historycznymi, politycznymi i religijnymi. Zróżnicowany język narracji, oscylujący między artystycznymi opisami a zgrabną ironią, może zadowolić nawet najbardziej wymagających czytelników. Niezwykle ciekawym elementem, wzbogacającym lekturę, są dotychczas niepublikowane zapiski z dzienników i listów Iwana Aleksiejewicza oraz jego rodziny i znajomych. Dzięki nim możemy poznać Bunina z różnych perspektyw.

Punktem wyjścia opisywanej historii są lata 40-te ubiegłego wieku, które Bunin spędził w odrapanej willi we francuskim Grasse. To z tego miejsca wraz z Renatą Lis wyruszamy, by zapuścić się w różne rejony bogatej historii życia pisarza. Autorka nie stroni od poruszania delikatnych tematów, jak rozdarcie głównego bohatera między żoną a kochanką. Kolejnym niewątpliwym atutem książki jest barwnie odmalowany korowód postaci. Tak jak w całej rosyjskiej prozie, tak i w życiu Iwana Bunina, nie zabrakło skrajnych charakterów – od wzbudzających odrazę zawistników po budzące podziw autorytety. Dzięki zawartym w książce skrupulatnym opisom osób z otoczenia Bunina oraz relacji, jakie ich łączyły, mamy okazję spojrzeć na autora również z innej strony; lepiej go przez to poznać. 

Co się działo w głowie geniusza?

„W lodach Prowansji” to nie tylko niezwykłe przemyślenia, ale po prostu obfitująca w anegdoty, ludzkie dramaty i sukcesy książka. To biografia przedstawiająca nie tylko życiowe, ale również duchowe przejścia Iwana Bunina – pisarza z wielkim bagażem doświadczeń oraz tym drugim: przybierającą na wadze walizką wątpliwości. To lektura obowiązkowa nie tylko dla miłośników dorobku artystycznego Bunina, rosyjskiej prozy czy historii XX wieku. Jej kunszt docenią także poszukujący wielowarstwowej, głębokiej historii opartej na fundamentach świetnego warsztatu literackiego.

korekta: Paulina Goncerz

żarówki 5 małe

Renata Lis: W lodach Prowansji, wydawnictwo Sic!, Warszawa 2015 r.

Artur kijankatekst