Literackie wojaże. Przystanek 5: Afryka

bw5_maxiWakacje nieubłaganie dobiegają końca, a wraz z nimi nasze literackie wojaże. W ostatnią podróż wybieramy się do Afryki, ojczyzny Coetzee’ego i Mahfuza. Afrykańskie słońce ostro kontrastuje z pełną goryczy opowieścią Waris Dirie czy niespełnionymi marzeniami bohaterów powieści Wilbura Smitha. Literatura odkrywa prawdziwe oblicze Czarnego Kontynentu. Oblicze jakże inne od tego, widocznego w turystycznych folderach.

Waris Dirie, Cathleen Miller: Kwiat Pustyni | 2010

„Kwiat pustyni” jest historią Waris Dirie – znanej modelki i byłej ambasadorki ONZ, walczącej o prawa kobiet w krajach trzeciego świata. To opowieść o wychowanej w Somalii dziewczynce, która – zgodnie z plemienną tradycją – poddana została obrzezaniu. O książce zrobiło się bardzo głośno właśnie z powodu autobiograficznego opisu krwawego rytuału, do którego wciąż zmuszane są kobiety w wielu afrykańskich krajach. Jednak nie ten aspekt zwrócił moją uwagę. W „Kwiecie pustyni” odnajduję przede wszystkim historię kobiety o ogromnej sile ducha. Waris dzięki swej determinacji ucieka ze świata, z którego prawami się nie godzi, i trafia do zupełnie jej obcego Londynu. Stopniowo, dzięki ciężkiej pracy i odrobinie szczęścia, zaczyna osiągać sukcesy na światowych wybiegach.

W języku nomadów imię Waris znaczy kwiat pustyni – zakwitający rzadko i na bardzo krótko, gdy na suchą ziemię spadnie deszcz. Bohaterka rozkwita jako modelka, ale czy osiąga spokój? Jeżeli tak – bardzo mocno przesycony goryczą przeszłości.

Pozycja obowiązkowa dla wszystkich.

Magdalena Bisz

Nadżib Mahfuz: Opowieści starego Kairu | 2005

Dla Europejczyka historia, którą snuje egipski noblista, Nadżib Mahfuz, może okazać się nie do końca zrozumiała. Dlaczego Amina z oddaniem wypełnia każde życzenie męża? Jak to możliwe, że As-Sajjid, który terroryzuje rodzinę, wśród przyjaciół staje się duszą towarzystwa? Dlaczego Aiszy nie wolno wyjść za mąż przed starszą siostrą? W jaki sposób mężczyzna ma znaleźć żonę, skoro nie może jej zobaczyć przed ślubem?

Powieść Mahfuza irytuje, a jednocześnie fascynuje. Barwni i pełnokrwiści bohaterowie zostali ukazani na tle walczącego o niepodległość Egiptu. Czytelnika pociąga egzotyczna kultura z wszystkimi absurdalnymi (z punktu widzenia Europejczyka) nakazami i zakazami. Autor pozwala odbiorcy zasmakować w świecie jakże odmiennym od Zachodniego, ale z pewnością wartym zobaczenia.

   Kamila Buszka

Wilbur Smith: Ptak słońca | 2004

Czy Wilbur Smith jest pisarzem afrykańskim? Trudno powiedzieć. Urodził się w Rodezji Północnej (obecnie Zambia), studiował w RPA, a obecnie mieszka w Londynie. Jego powieści są mieszaniną stylów i inspiracji. W jego „Bogu Nilu” znajdziemy błękitne wody najdłuższej rzeki Afryki, skrzące się w egipskim słońcu, ale także piękną historię miłosną – pełną wzruszeń i zawiedzionych nadziei.

Egipt jest równoprawnym bohaterem tej powieści. Jednak europejski czytelnik nie będzie czuć się zagubiony w egzotycznym świecie Izydy, Ozyrysa czy Seta, gdyż pisarz znakomicie przybliża historię, mitologię i obyczaje kraju nad Nilem. Egzotyczna Afryka jest na wyciągnięcie ręki.

Waleria Kamyk

John Maxwell Coetzee: Elizabeth Costello | 2006

Elizabeth Costello, alter ego autora, jest starzejącą się pisarką, która „mówi to, co myśli, bo nie ma już czasu mówić tego, czego nie myśli”. W książce zebrano jej odczyty, opowiadające o literaturze, zwierzętach, humanizmie. Eseje zachwycają pięknym językiem, sposobem formułowania myśli, a także niebanalnymi przekonaniami. Czytelnik nie musi zgadzać się z porównaniem ubojni do obozu koncentracyjnego, ale musi zastanowić się nad poruszanymi przez pisarkę tematami. Wątpliwości towarzyszące Costello sprawiają, że przedstawiane myśli to nie dogmaty, a raczej pytania stawiane czytelnikowi. Fragment, w którym bohaterka odwiedza umierającego przyjaciela matki, to chyba jedna z najpiękniejszych scen w literaturze, jaką kiedykolwiek przeczytałam. Szczegółów nie zdradzam, bo książkę południowoafrykańskiego pisarza Johna Maxwella Coetzeego trzeba przeczytać osobiście.

Katarzyna Niedurny